Hoe lang duurt een kabinetsformatie?

De Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart liggen inmiddels meer dan vier maanden achter ons. Reeds in het begin van de kabinetsformatie voorspelden kenners dat het een lange formatie zou worden. Volgens De Volkskrant duidden de 'lome eerste stappen' op een lange formatie en ook EenVandaag zei: ‘het heeft er alle schijn van dat deze formatie wel eens heel lang kan gaan duren’. Wat kunnen we leren van kabinetsformaties uit het verleden?

Kabinetsformatie 2012 (54 dagen)
In 2012 besloeg de periode van de verkiezingen tot aan de beëdiging van het nieuwe kabinet-Rutte II slechts 54 dagen. De VVD en de PvdA hadden samen 79 zetels van de 150 zetels behaald bij de verkiezingen van 12 september 2012 en wilden het samen proberen. Voor het eerst speelde het staatshoofd geen rol tijdens de formatie maar werd er een verkenner aangewezen, Henk Kamp (VVD).

Na een snelle verkenning werd Kamp samen met Wouter Bos (PvdA) aangesteld als informateur om de onderhandelingen in goede banen te leiden. Namens de VVD onderhandelden Mark Rutte en zijn secondant Stef Blok. De PvdA werd vertegenwoordigd door Diederik Samson en zijn secondant Jeroen Dijsselbloem. Binnen enkele weken, op 29 oktober 2012, werd het regeerakkoord gepresenteerd. Twee dagen later werd Mark Rutte (VVD) als formateur aangesteld. Hij begon met het formeren van een kabinet en op 5 november 2012 werd het kabinet-Rutte I door koningin Beatrix beëdigd.

Kabinetsformatie 2010 (127 dagen)
Dat was twee jaar eerder wel anders na de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni 2010. Het kabinet-Rutte I werd na 127 dagen onderhandelen pas beëdigd. Koningin Beatrix gaf toen maar liefst zeven keer een opdracht aan een of meerdere informateurs. Allereerst werd een zogeheten ‘paars-plus’ coalitie onderzocht, met VVD, PvdA, D66 en GroenLinks. Toen die onderhandelingen op niets uitliepen, werd er kort gesproken over een ‘middencoalitie’ door vertegenwoordigers van VVD, PvdA en CDA.

De PvdA maakte echter bekend niet in een coalitie met de VVD en het CDA te willen, waardoor een informateur de combinatie CDA, VVD en PVV (76 zetels) bestudeerde. Een minderheidskabinet van CDA en VVD – met gedoogsteun van de PVV – werd als meest waarschijnlijk geacht. De onderhandelingen tussen de drie partijen duurden enkele maanden, op 14 oktober 2010 werd het kabinet-Rutte I (VVD & CDA met gedoogsteun van PVV) door koningin Beatrix beëdigd.

Kabinetsformatie 1977 (208 dagen)
De langste kabinetsformatie uit de Nederlandse geschiedenis was in 1977. Er zaten toen 208 dagen tussen de verkiezingen (25 mei 1977) en de beëdiging van het kabinet-Van Agt I (19 december 1977). De PvdA was, onder leiding van Joop Den Uijl, bij de verkiezingen met 53 zetels de grootste partij geworden. Het CDA had net iets minder zetels, 49. Samen hadden de partijen een duidelijke meerderheid, maar na maandenlang formeren liep de poging vast tijdens de portefeuilleverdeling. Formateur Joop den Uyl gaf zijn opdracht begin november 1977 noodgedwongen terug omdat er geen overeenstemming bereikt kon worden over de verdeling van ministers en staatssecretarissen.

Koningin Beatrix stelde toen een nieuwe informateur aan, Wim van der Grinten (CDA). Hij kwam bij de combinatie CDA en VVD uit, samen goed voor een krappe meerderheid van 77 zetels in de Tweede Kamer. Binnen enkele dagen was een nieuw regeerakkoord gesloten. Deze keer werden de coalitiepartners het wel eens over de ministerposten. Op 19 december 1977 kon het kabinet-Van Agt I beëdigd worden door de koningin.

Meer weten over het proces rondom de formatie? Kijk op onze overzichtspagina voor meer informatie of bekijk ons nieuwsoverzicht voor de laatste ontwikkelingen rondom de formatie.

Terug